سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

423

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

است كه انفاق و احسان به فقير وقتى نتيجه دارد كه با منت و اذيت همراه نباشد كَالَّذِي يُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النَّاسِ وَ لا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ آن كسى كه بمنت و ايذاء به فقير صدقات خود را باطل نمايد مثل كسى ماند كه از روى رياء و نشاندادن بمردم انفاق مىكند زيرا كه به خدا و روز قيامت ايمان ندارد و فقط هدف و وجهه نظر وى مردمند پس همانطورى كه عمل ريايى باطل است نه اثر دنيوى بر آن مترتب ميگردد و نه اخروى همين طور است منت نهادن بر فقير و ايذاء آن در مقابل چيزى كه به او احسان مىشود . فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوانٍ عَلَيْهِ تُرابٌ فَأَصابَهُ وابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْداً لا يَقْدِرُونَ عَلى شَيْءٍ مِمَّا كَسَبُوا عمل آدم رياكار به سنگ نرمى ماند كه مقدارى خاك روى آن را گرفته باشد و بقطره‌هاى درشت باران خاك‌ها شسته شود و سنگى و تيرگى آن نمايان گردد . اين تشبيه ظاهرا اشاره به آن دارد كه همانطورى كه دانه پاشيدن روى سنگ سختى كه قدرى خاك روى آن را گرفته و لو آنكه ابتداء قبل از ريزش باران درشت گمان مىشود حاصلخيز است كه هر گاه باران بر آن بريزد نباتات از آن پديد ميگردد وقتى باران ريزش نمود سنگى آن ظاهر ميگردد و بذرى كه در آن پاشيده شده نيز فاسد گرديده چنين است حال آدم رياكار وقتى باران غضب پروردگار ريزش نمايد و پرده از روى كار برداشته گردد در روز تُبْلَى السَّرائِرُ آن تيرگى و سنگى و سختى باطن آن نمايان ميگردد و بر خلاف آنكه انتظار ميرفت معلوم مىگردد كه بذر عمر تلف گرديده و نتيجه‌اى از اعمال خود نخواهد گرفت آن وقت مصداق اين آيه ميگردد وَ قَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً در حديثى از رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله و سلّم است كه فرمود « روز قيامت مردى را بياورند بوى گويند مال به تو داديم چه كردى گويد صدقه دادم انفاق نمودم گويند براى آن كردى كه مردم گويند فلانى سخى و كريم است ؛ كس ديگر را آرند گويند ما تو را